Admir Jakupović

15. i 16. aprila 1995. godine održana je 50. sjednica Narodna skupština Republike Srpske u Sanskom Mostu.

Sve što se zbivalo u Sanskom Mostu upućivalo je na duboku krizu i na neslaganje vojnog i političkog rukovodstva. Svi su o tome “šuškali”, a novinari su bili potpuno odsječeni od svakog izvora informacija.

Iako je sjednica počela u subotu 15.4.1995.godine u 11 sati, prvu vijest agencija “Srna” emitovala je tek u 15 sati, navodeći kratko da Narodnoj skupštini izvještaj o vojnoj situaciji u Srpskoj, sa osvrtom na stanje na bihaćkom ratištu, podnosi general Ratko Mladić.

Sjednicu je otvorio predsjednik skupštine Momčilo Krajišnik.
Prvi dan sjednice, sa koje gotovo da nije bilo vijesti, okončan je oko ponoći, a drugi je počeo u nedjelju, 16. aprila, u 11.35 časova. Agencija “Srna”, tek predveče toga dana, u 17.25 časova, emitovala je vijest da poslanici i dalje raspravljaju o vojno-političkoj situaciji. Slijedeća vijest emitovana je u dva sata iza ponoći i u njoj se navodi da su se “Mladić i Karadžić obratili ponovo poslanicima i govorili o vojnoj situaciji”. I to je bila posljednja emitovana vijest sa “Sanske sjednice” Narodne skupštine. Prvi put nijedna riječ o onome što se dešavalo u hotelu “Sanus” nije dopirala do novinara, niti je bilo zaključaka.

Predsjednik Skupštine Momčilo Krajišnik dao je izjavu da se ponovo razgovara o ujedinjenju sa Republikom Srpskom Krajinom, a parlament je drugog dana zasjedanja, kasno uveče, donio odluku o ujedinjenju Republike Srpske i Republike Srpske Krajine u jednu državu sa jedinstvenom vlašću i odbranom. Odluka o ujedinjenju nije realizovana, a samo tri mjeseca kasnije uslijedile su velike vojne akcije u kojima je Republika Srpska Krajina prestala da postoji, a više od 200.000 Srba protjerano je iz Hrvatske.

U pauzama sjednice novinari su postavljali pitanja rukovodstvu Republike Srpske da li znaju nešto o razgovorima o mirovnim rješenjima o kojima sa američkim ambasadorom i članom Kontakt grupe Robertom Frejzerom razgovara Slobodan Milošević?
“Dobro je što Milošević razgovara sa Amerikancima, jer Amerika je najuticajniji presudni faktor u svijetu”, odgovorio nam je na pitanje postavljeno tokom sjednice Radovan Karadžić.

Istovremeno odbio je da komentariše protivljenje ujedinjenju koje je stizalo od premijera Republike Srpske Krajine Borislava Mikelića, koji je slovio za bliskog Miloševićevog saradnika.

Nakon što je u ljeto 1995. godine “pala” Republika Srpska Krajina, a stotine hiljada izbjeglica krenulo 4. avgusta 1995. godine na put bez povratka, započela je udružena hrvatsko-muslimanska ofanziva na gradove na sjeveru Republike Srpske: Glamoč, Drvar, Petrovac, Sanski Most…
Republika Srpska u toj ofanzivi izgubila je 12 opština, a posljednji je pao Sanski Most, 10. oktobra 1995. godine. U Banjaluku su se slile desetine hiljada izbjeglica. 

Pres-centar je bio u pošti, udaljenoj barem 200 metara od hotela “Sanus”, gdje se održavala sjednica. Bila je to jedina sjednica kada je bilo nemoguće presresti narodnog poslanika i saznati bilo šta. Zanimljivo je da su i ovu sjednicu pratili izvještači najvećih svjetskih medija.

U stenogramu sjednice se nalaze rasprave o vojnoj situaciji u Bosanskoj krajini, odnosima sa Srbijom i problemima u vojsci.
U raspravi su politički i vojni lideri kritikovali jedni druge zbog vojnih problema na terenu u zapadnoj Bosni.
Jedna od glavnih tema bila je zabrinutost zbog ofanziva hrvatskih i bosanskih snaga u Bosanskoj krajini i slabljenja fronta
Predsjednik Republike Srpske
Radovan Karadžić
govorio je o međunarodnim optužbama za etničko čišćenje i rekao:
„Oni će nama osporavati zbog etničkog čišćenja… ali mi ćemo reći  i Srbi su etnički očišćeni.“
Ova izjava se često citira u kasnijim analizama stenograma.
U raspravi su se pominjale i moguće promjene teritorija koje bi mogle dovesti do preseljenja velikog broja ljudi. U stenogramu se spominje procjena da bi teritorijalna rješenja mogla uključivati preseljenje stotina hiljada ljudi sa pojedinih područja.
Sjednica u Sanskom Mostu bila je jedna od važnijih ratnih sjednica parlamenta RS.